Mới cập nhật
Thứ năm, 01/02/2018 | 15:31 Chia sẻ trên Con gà khôn hay khờ? trên zozoha Chia sẻ trên Con gà khôn hay khờ? trên zozoha Chia sẻ trên Con gà khôn hay khờ? trên zozoha

Con gà khôn hay khờ?

Gà được cho là có trí tuệ kém, chúng chỉ biết mỗi một việc là đẻ trứng trong ngành công nghiệp chăn nuôi. Nhưng trên thực tế, gà thực sự rất thông minh, thậm chí còn rất nhạy cảm với sự bình an của đồng loại. Và điều này đặt ra một số câu hỏi khó về đạo đức đối với ngành công nghiệp chăn nuôi gà.

Tổng số gà trên toàn cầu khoảng 19 tỷ con và gà là một trong những loài động vật có xương sống đông đúc nhất trên hành tinh. Nhưng rất nhiều người hầu như không có tiếp xúc gì hoặc rất ít tiếp xúc với gà khi chúng còn sống. Ðiều này dẫn đến một số phỏng đoán kỳ lạ về loài gà. Nhiều người coi gà là loài động vật không chút thông minh, thiếu các trạng thái tâm lý phức tạp như các loài động vật “bậc cao” hơn như khỉ hay vượn. Ðiều này khiến nhiều người thấy dễ chịu hơn khi ăn trứng gà hay thịt gà được sản xuất từ các trang trại nuôi gà kiểu tập trung. Nhưng trong thực tế, gà không hề ngu ngốc chút nào, mà thậm chí còn rất thông minh.

Tổng số gà trên toàn cầu khoảng 19 tỷ con Ảnh: Ernic JanesTổng số gà trên toàn cầu khoảng 19 tỷ con Ảnh: Ernic Janes

Rất thông minh

Trong một nghiên cứu công bố năm 2015, Lisel O’Dwyer và Susan Hazel dạy một lớp dành cho sinh viên ở Ðại học Adelaide, Australia. Ðể tìm hiểu về tâm lý và nhận thức, sinh viên tiến hành nhiều thí nghiệm nhằm huấn luyện các chú gà. Trước khi khóa học bắt đầu, sinh viên trả lời một bảng câu hỏi. Hầu hết cho biết trước đây họ ít khi nào có tiếp xúc với gà. Họ coi gà như những sinh vật đơn giản, không biết cảm thấy chán chường, bối rối hay hạnh phúc. Tuy nhiên, chỉ sau hai giờ huấn luyện những chú gà, nhiều sinh viên đã công nhận gà có thể cảm thấy cả ba trạng thái cảm xúc đó. “Gà thông minh hơn tôi nghĩ lúc ban đầu,” một sinh viên sau đó đã trả lời trong bảng câu hỏi. Một sinh viên khác nói: “Tôi chưa bao giờ nghĩ gà đủ thông minh để học nhanh như vậy”.

Trong một nghiên cứu chưa công bố, tác giả O’Dwyer đã lặp lại thí nghiệm này với công nhân trong ngành chăn nuôi gia cầm và cho ra kết quả giống như vậy. Nghiên cứu của O’Dwyer chỉ là một trong nhiều nghiên cứu mà Lori Marino từ Trung tâm Kimmela về Quyền động vật ở Kanab, bang Utah đã thực hiện như một phần trong đánh giá khoa học về nhận thức của gà, được công bố hồi tháng 1/2017. Bà Marino cho biết, bằng chứng khoa học cho thấy rõ ràng loài gà không hề vô thức hay “khờ khạo” như nhiều người vẫn cho là thế.

Biết đếm và làm toán

Trong một loạt nghiên cứu được công bố hơn một thập niên trước của tác giả Rosa Rugani từ Ðại học Padova, Italia và các đồng nghiệp, từ những chú gà con mới nở, các nhà nghiên cứu cho thấy, gà có thể đếm và thực hiện các phép toán đơn giản. Những chú gà con được nuôi từ khi mới nở cùng với 5 món đồ - là các hộp nhựa từ các quả trứng Kinder Surprise (trứng đồ chơi có vỏ là kẹo chocolate và ruột có đồ chơi). Sau vài ngày, các nhà khoa học lấy 5 món đồ ra và trong tầm nhìn của các chú gà, họ giấu 3 món sau một màn hình và 2 món sau một màn hình khác. Các chú gà con có vẻ muốn tiếp cận màn hình có nhiều món đồ hơn.

Một thí nghiệm tiếp theo để kiểm tra trí nhớ của các chú gà con và khả năng cộng trừ. Sau khi các vật thể được giấu sau 2 màn hình, các nhà khoa học bắt đầu dịch chuyển các vật này giữa 2 màn hình trong tầm mắt của các chú gà. Mấy chú gà con có vẻ như đã theo dõi xem có bao nhiêu món đồ sau mỗi màn hình và vẫn có vẻ muốn tiếp cận màn hình có nhiều món đồ hơn.

Theo một nghiên cứu năm 2005 do Siobhan Abeyesinghe thực hiện tại Ðại học Bristol, Anh, gà cũng có thể có một số khả năng “dịch chuyển tức thời trong tâm lý” - nghĩa là tưởng tượng ra điều gì có thể xảy đến trong tương lai - để tích trữ lượng thức ăn lớn hơn. Abeyesinghe đã cho các chú gà lựa chọn. Mổ vào chiếc chìa khóa thứ nhất và sẽ được ăn trong một khoảng thời gian ngắn sau khi phải chờ 2 giây, hoặc mổ vào chiếc chìa khóa thứ hai rồi sẽ được ăn trong khoảng thời gian dài hơn sau khi phải chờ 6 giây. Các chú gà rõ ràng có vẻ thích mổ vào chiếc chìa khóa thứ hai nhiều hơn, giúp chúng được ăn nhiều hơn nhưng thời gian chờ lâu hơn. Nói cách khác, lũ gà thể hiện sự tự kiểm soát bản thân - một đặc điểm mà một số nhà sinh vật học cho rằng thể hiện mức độ tự nhận thức nào đó ở động vật.

Phức tạp về mặt cộng đồng

Một số nghiên cứu cho thấy, những chú gà này có thể tiếp cận cách những con gà khác thấy thế giới xung quanh và từ đó chúng có thể sử dụng thông tin này vì lợi ích bản thân. Nếu một chú gà trống bới tìm thức ăn và tìm thấy một miếng ngon đặc biệt nào đó, nó thường cố gây ấn tượng với cô gà mái gần đó bằng cách biểu diễn một điệu nhảy và kêu ra hiệu có thức ăn. Tuy nhiên, những chú gà trống yếu thế hơn biểu diễn điệu nhảy và tiếng gọi này thường có nguy cơ bị các con gà trống khỏe hơn chú ý và tấn công. Vì thế, nếu một con gà trống mạnh hơn đang ở gần đó, chú gà trống yếu đuối thường biểu diễn điệu nhảy đặc biệt này trong im lặng, vẫn mời gọi để gây ấn tượng với gà mái mà không khiến con trống kia chú ý. Trong khi đó, một số con gà trống lại cố lừa gà mái lại gần bằng cách ra hiệu có thức ăn ngay cả khi chúng chẳng tìm thấy bất cứ món gì đáng để lên tiếng. Không ngạc nhiên gì, gà mái nhanh chóng nhận biết ra những con trống biểu diễn chiêu lừa này quá thường xuyên.

Cảm nhận được nỗi đau?

Một số dấu hiệu còn cho thấy, gà có thể biểu hiện một số những sự đồng cảm ở dạng thức đơn giản với nhau. Trong một loạt nghiên cứu được thực hiện trong 6 năm qua, Joanne Edgar từ Ðại học Bristol, Anh và đồng nghiệp đã nghiên cứu gà mái phản ứng ra sao khi thấy những chú gà con của chúng bị thổi gió vào.

Khi gà con bị thổi khí, nhịp tim gà mái bắt đầu đập nhanh và chúng gọi con nhiều hơn. Tuy nhiên, chúng không làm vậy nếu không khí được thổi gần đám gà con nhưng không tác động gì vào chúng. Trong một nghiên cứu năm 2013, gà mái đã học cách tương tác với một chiếc hộp màu với khí thổi gây cảm giác khó chịu và chiếc hộp màu thứ hai an toàn hơn, không có khí thổi vào. Một lần nữa gà mái tỏ ra có dấu hiệu lo lắng khi gà con bị đặt vào cái hộp “nguy hiểm” thậm chí nếu gà con không thực sự bị thổi khí và cũng không biết gì về nguy hiểm này. Ðiều này cho thấy gà mái có thể dựa vào hiểu biết riêng của chúng để phản ứng với những nguy cơ gây khó chịu với gà con, thay vì chỉ đơn giản là phản ứng với dấu hiệu khó chịu từ các chú gà con.

Nghiên cứu vẫn tiếp tục, Edgar cho biết: “Chúng tôi vẫn chưa xác định liệu những phản ứng tâm lý và hành vi ở gà mái khi quan sát gà con trong tình trạng hơi khó chịu là biểu hiện của phản ứng cảm xúc, hay chỉ đơn thuần là bị kích thích hay quan tâm”.

Sự thật cho thấy, gà có nhận thức tiến bộ hơn so với rất nhiều người đã từng nghĩ. Nhưng liệu người tiêu dùng vốn đã nghĩ rằng loài gà rất khờ, chỉ biết ăn và đẻ trứng có thay đổi thói quen tiêu thụ loại thịt này hay không, đây vẫn còn là điều phải quan sát

       Colin Barras

           (Hạnh Nguyên lược dịch từ Bbc.com)


Vemedim (300x120) Dưới tiêu đề bài viết
Kết nối với chúng tôi