Mới cập nhật
Thứ tư, 26/04/2017 | 16:30 Chia sẻ trên Bệnh đầu đen (Histomonosis) trên zozoha Chia sẻ trên Bệnh đầu đen (Histomonosis) trên zozoha Chia sẻ trên Bệnh đầu đen (Histomonosis) trên zozoha

Bệnh đầu đen (Histomonosis)

Giới thiệu chung

Bệnh đầu đen là một bệnh ký sinh trùng truyền nhiễm nguy hiểm ở gia cầm và thủy cầm do đơn bào Histomonas melliagridis gây ra.

Bệnh có những bệnh tích đặc trưng: Viêm xuất huyết hoại tử tạo mủ và tăng sinh ở ruột,  ruột thừa, gan, thể trạng xấu, da vùng đầu và mào tích thâm đen nên từ đây bệnh có tên là bệnh đầu đen (Black head). 

Ở Việt Nam, bệnh phát triển ở nhiều nơi và không theo quy luật, đặc biệt  từ năm 2010 trở lại đây quan sát thấy hàng loạt đàn gà nuôi tập trung thả vườn tại một số tỉnh phía Bắc bị mắc bệnh. Bệnh đã bùng phát dữ dội, gây thiệt hại nặng cho người chăn nuôi.

Bệnh đầu đen

 

Mầm bệnh và cách gây bệnh

Histomonas meleagridis là một loại đơn bào đa hình thái: Hình trùng roi, hình Amip và hình lưới hợp bào, tùy thuộc vào giai đoạn phát triển để có hình dạng tương ứng phù hợp...

 

Triệu chứng

Histomonas tồn tại và phát tán mạnh ra môi trường thiên nhiên do chúng thường ký sinh trong trứng của giun kim (Heterakis gallinae), khi nuôi gà thương phẩm hoặc làm giống thì hầu như bị nhiễm loại giun này. Việc nhiễm Histomonas chủ yếu qua đường ăn uống, trong đó có trứng giun kim, do đó trứng giun kim là vật ký chủ trung gian và là nguồn bệnh chủ yếu của bệnh.

Mầm bệnh qua đường miệng Histomonas nhanh chóng được giải phóng ra khỏi vật chủ trung gian truyền bệnh và bám vào thành dạ dày, ruột, nhất là đoạn ruột mù (ruột thừa). Tại đây chúng bắt đầu sinh sản theo phương thức tự nhân đôi để hình thành ra các thể phân lập… Chỉ trong một thời gian rất ngắn có hàng triệu tế bào niêm mạc dạ dày và ruột thừa bị phá huỷ gây ra các ổ viêm loét hoại tử, qua thời gian chúng tạo thành các kén.

Các triệu chứng lâm sàng bệnh ở thể cấp rất dữ dội. Bệnh xảy ra hết sức đột ngột, gà đột nhiên ủ rũ và rúc đầu vào dưới cánh, đứng dạng rộng chân, sã cánh, xù lông, bỏ ăn, sốt cao 43 - 440 C, tiêu chảy phân vàng lẫn bọt, sau đó vài ngày ỉa ra máu hoặc phân lẫn máu rất giống bệnh cầu trùng. Sau đó vài ngày gà ỉa ra phân màu nâu đỏ hoặc loãng trắng lờ lờ như nước vo gạo đặc. Da mép, da vùng đầu, mào, tích nhanh chóng có màu xám xanh rồi chuyển sang xanh đen, nhìn thấy rõ nhất là ở gà tây, từ đây bệnh có tên là bệnh đầu đen.

Gần cuối giai đoạn ốm, thân nhiệt gà giảm mạnh xuống dưới mức bình thường (38 - 400 C) nên gà cảm thấy rét. Vì vậy cho dù bệnh xảy ra trong các tháng mùa nóng, nhưng những gà ốm vẫn tìm những nơi có ánh nắng mặt trời hoặc lò sưởi để sưởi ấm, mắt nhắm, đứng im không cử động. Bệnh kéo dài 10 - 20 ngày nên gà rất gầy. Tỷ lệ chết rất cao (nếu không được điều trị kịp thời) tỷ lệ chết còn phụ thuộc vào tình trạng ghép bệnh.

Bệnh tích

Các biến đổi ở ruột thừa

Có thể chỉ 1 trong 2 bên hoặc cùng một lúc cả 2 ruột thừa xuất hiện các biến đổi: Lúc đầu phồng to, dài hơn, màu sắc, độ đàn hồi và độ trơn bóng của ruột thừa bị thay đổi. Khi bổ đôi ruột thừa ta thấy chất chứa có màu trắng vàng xanh hoặc trắng nâu do thẩm xuất chứa Fibrin đóng quánh cùng các tế bào viêm khác nhau bị chết tạo nên một lõi rắn chắc màu trắng xám, vì thế người chăn nuôi gọi là bệnh kén ruột. Niêm mạc ruột thừa bị viêm loét nặng, thậm chí bị thủng và chảy chất chứa vào xoang bụng, gây viêm phúc mạc nặng. Rất nhiều trường hợp 2 ruột thừa dính chặt với nhau hoặc 1 trong 2 ruột thừa dính vào các cơ quan nội tạng hoặc phúc mạc bụng. Càng về sau thành ruột thừa càng bị viêm tăng sinh dày lên, khiến lỗ ruột thừa bé lại, cuối cùng, ruột thừa rắn chắc khác thường.

Bệnh đầu đenVới thủy cầm kén được tạo ra giống như của gia cầm

Các biến đổi ở gan

Bệnh đầu đen

Từ các ổ loét của thành ruột thừa Histomonas theo đường huyết đến ký sinh trong các tế bào gan, tại đây chúng gây ra các ổ viêm xuất huyết hoại tử và phá huỷ cấu trúc cũng như chức năng gan làm thể trạng gà sa sút. Các ổ viêm loét của ruột thừa và của gan đã tạo điều kiện hết sức thuận lợi cho nhiều loại vi khuẩn gây bệnh nhiễm trùng thứ phát khác, khiến cho gà kiệt sức và chết rất nhanh khi mổ khám quan sát gan ta thấy gan sưng to cực đại, gấp 2 - 3 lần bình thường, mềm nhũn và nhìn thấy rất nhiều ổ viêm xuất huyết bề mặt gan làm cho lá gan có màu hoa cúc. Sau đó từ các ổ viêm xuất huyết chuyển sang thành các ổ viêm loét hoại tử có màu trắng xám vàng hoặc vàng đỏ. Nhưng màu trắng xám là phổ biến hơn cả và hơi lõm ở giữa. Chúng có hình tròn, rìa mép ổ viêm có hình răng cưa. Với độ lớn rất khác nhau, nhưng chủ yếu to hạt gạo đến hạt ngô thậm chí to đến 1 - 2 cm, khi cắt đôi ổ loét ta thấy chúng có hình nón chứa đầy chất chứa đặc quánh trắng ngà. Nếu lấy chất chứa xung quanh ổ loét để xét nghiệm, sẽ thấy chúng gồm các tế bào bạch cầu, đại thực bào, đơn bào và ký sinh trùng Histomonas còn sống.

Trong trường hợp dùng thuốc chống viêm kế phát gia cầm không chết ngay mà tạo ra ổ viêm mãn sau thời gian con vật chết do kiệt sức.

Bệnh đầu đen

Điều trị

Trị bệnh:

Dùng các thuốc trị đơn bào ký sinh như

T.CO RY ZIN (Sulfamonometthoxin Sodium)

DAMETON Soda (Sulfamonomet Hazine)

Chống kế phát (bệnh ghép) như:

Bactrim 48% (Sulfadiazine - Trimethoprime), Florfenicol, Genta Dox (Gentamicin - Doxycycline)…

Bổ gan thận như: Phostretic, Heparenol 

Tăng cường thể trạng dùng thuốc bổ như: Supervitamins, Vitagrow - M.     

Lê Thị Bích Liên


Vemedim (300x120) Dưới tiêu đề bài viết
Kết nối với chúng tôi